Het lied der achttien dooden

Een cel is maar twee meter lang
en nauw twee meter breed,
wel kleiner nog is het stuk grond,
dat ik nu nog niet weet,
maar waar ik naamloos rusten zal,
mijn makkers bovendien,
wij waren achttien in getal,
geen zal den avond zien.

O lieflijkheid van licht en land,
van Holland’s vrije kust,
eens door den vijand overmand
had ik geen uur meer rust.
Wat kan een man oprecht en trouw,
nog doen in zulk een tijd?
Hij kust zijn kind,
hij kust zijn vrouw
en strijdt den ijdlen strijd.

Ik wist de taak die ik begon,
een taak van moeiten zwaar,
maar ’t hart dat het niet laten kon
schuwt nimmer het gevaar;
het weet hoe eenmaal in dit land
de vrijheid werd geëerd,
voordat een vloekbre schennershand
het anders heeft begeerd.

Voordat die eeden breekt en bralt
het miss’lijk stuk bestond
en Holland’s landen binnenvalt
en brandschat zijnen grond;
voordat die aanspraak maakt op eer
en zulk Germaansch gerief
ons volk dwong onder zijn beheer
en plunderde als een dief.

De Rattenvanger van Berlijn
pijpt nu zijn melodie,
– zoo waar als ik straks dood zal zijn
de liefste niet meer zie
en niet meer breken zal het brood
en slapen mag met haar –
verwerp al wat hij biedt
of bood die sluwe vogelaar.

Gedenkt die deze woorden leest
mijn makkers in den nood
en die hen nastaan ’t allermeest
in hunnen rampspoed groot,
gelijk ook wij hebben gedacht
aan eigen land en volk
– er daagt een dag na elken nacht,
voorbij trekt iedre wolk.

Ik zie hoe’t eerste morgenlicht
door ’t hooge venster draalt.
Mijn God, maak mij het sterven licht
– en zoo ik heb gefaald
gelijk een elk wel falen kan,
schenk mij dan Uw gena,
opdat ik heenga als een man
als ‘k voor de loopen sta.

Jan Campert

Het gedicht ‘Het lied der achttien dooden’ is in 1941 geschreven door Jan Campert, en werd twee jaar later illegaal uitgegeven. Het gedicht gaat over achttien verzetsstrijders (vijftien Geuzen en drie Februaristakers) die in hun cel op hun executie wachten.

Deze achttien verzetsstrijders waren (met links naar hun vermelding in de database van deze site):

NaamGeboortedatumGeboorteplaatsBeroep
Bernardus IJzerdraat13-10-1891Haarlemgobelinrestaurateur
Jan Kijne03-02-1895Vlaardingenvertegenwoordiger
Arij Krop05-10-1868Vlaardingenverzekeringsagent
Jacob van der Ende
Leendert Keesmaat20-04-1911Dordrechtonderwijzer
Hendrik Wielenga24-02-1904Menaldumadeelelectrotechnicus
Johannes Smit01-10-1910Middelburgmonteur
Frans Rietveld28-12-1904Rotterdamslijper
Leendert Langstraat14-05-1909Rotterdammachinebankwerker
Jan Wernard van den Bergh17-04-1893Schoonhovenslijper
Albertus Johannes de Haas15-04-1903Capelle aan den IJsselmetaalgieter
Reijer Bastiaan van der Borden27-08-1908Schiedamhulppolitieagent
Nicolaas Arie van der Burg08-04-1904Vlaardingenvertegenwoordiger
George den Boon28-11-1919Lekkerkerkmetaalbewerker
Dirk Kouwenhoven12-05-1916Rotterdamstoker
Eduard Hellendoorn29-11-1912Amsterdamkunstschilder
Hermanus Mattheus Hendricus Coenradi23-04-1909Amsterdamelectricien
Joseph Eijl01-10-1896Amsterdammagazijnbediende